انتشار خبر استقبال چشمگیر مردم از طرح اعطای وام خرید خودرو – به نحوی که طرح شش ماهه وام خودرو در کمتر از شش روز به پایان راه رسید – این سوال را در ذهن طرفداران این کمپین، مسئولین و مردم ایجاد کرده است که آیا دولت و خودروسازان واقعا توانسته اند با هزینه کرد ۲۷۵۰ میلیارد تومان از منابع بانک مرکزی “کمپین نه به خودروی بی کیفیت داخلی” را با شکست روبرو نمایند؟

در نگاهی گذرا به نحوه انتخاب کالاها به صورت عام و صنعت خودروی ایران به صورت خاص می توان عوامل زیر را به عنوان عوامل موثر بر خرید و انتخاب مصرف کنندگان در یک مدل ساده شده بیان نمود:

  1. کیفیت: در یک تعریف ساده کیفیت عبارت است از “میزان تطابق ویژگیهای یک محصول با خواست و نظر مشتری”
  2. نوآوری : شامل محصول بهتر یا جدیدتر است که فروخته می شود. طراحی جدید، ارتقای کیفیت و .. در حیطه نوآوری قرار میگیرد به عنوان مثال ارائه مدل های سال که اکثر خودروسازان مطرح دنیا به آن پایبند هستند.
  3. قیمت : هزینه ای که مشتری برای دریافت و حفظ محصول پرداخت می کند. شامل هزینه خرید، استهلاک و مصرف محصول. به عنوان مثال قیمت خرید، زمان مستهلک شدن و میزان مصرف سوخت یک خودرو در این معیار مورد سنجش قرار می گیرد.
  4. شرایط خرید: هر چند این عامل معمولا در معیار قیمت مورد بررسی قرار می گیرد اما به دلیل شرایط خاص بازار ایران که بازاری انحصاری است و از سوی دیگر عملکرد نامناسب نظام بانکی در تامین مالی خرید و تولید، شرایط خرید اعم از طرح های فروش اعتباری، فروش اقساطی، تسهیلات و .. به عنوان عاملی مهم از نگاه مشتریان تلقی می گردد.
  5. باور عمومی: در جامعه ای مانند ایران که بسیاری از مسائل اقتصادی و اجتماعی متاثر از نگاه و باور عمومی است ، نگاه و تصور عمومی مردم از یک موضوع و یا محصول تاثیر به سزایی در انتخاب خریداران خواهد داشت.

کمپین تحریم خودروی بی کیفیت داخلی با هدف بهبود و تغییر در وضعیت این عوامل ایجاد گردید. به باور عمومی محصولات داخلی کیفیت و ارزش مورد انتظار آنان را نداشته و اجبار به خرید آن اجحاف در حق مشتری است. بررسی هر یک از عوامل فوق در ارائه تصویری واضح از خواست ها و نیاز مشتریان کمک شایانی خواهد نمود.

تغییرات جدی در “کیفیت” و “نوآوری” محصولی مانند خودرو نیازمند برنامه ریزی بلند مدت و بالتبع محتاج زمان طولانی تر از یک سال و دوسال است. بنابراین انتظار بهبود فوق العاده در کیفیت و علی الخصوص نوآوری مورد انتظار مشتریان در همین چند ماه گذشته از شروع کمپین چندان منطقی به نظر نمی رسید. در مورد “قیمت” خودرو نیز علیرغم تصور عامه مبنی بر گرانفروشی خودروسازان و تفاوت خارق العاده قیمت تمام شده و قیمت فروش محصولات باید گفت هر چند متاسفانه قیمت غیرمنطقی و نامتناسب با کیفیت خودروهای داخلی عملا امکان مقایسه بین این محصولات و خودروهای خارجی را از بین برده است و خودروسازان تنها به مدد تعرفه بالای ۹۰ درصدی واردات خودرو امکان حضور در بازار را دارند، اما این قیمت بالا بیش از آنکه ناشی از گرانفروشی به معنای فاصله خارق العاده قیمت تمام شده خودرو و قیمت فروش باشد معلول سیستم ناکارآمد مدیریت هزینه، هزینه های بالای سربار عملیاتی و غیر عملیاتی نظیر هزینه پول و تیراژ بسیار کم در قیاس با حجم بنگاه می باشد. لذا این وضعیت بیش از آنکه نتیجه یک تصمیم ساده برای گرانفروشی باشد معلول ضعف آشکار مدیریتی و فساد است. بنابراین انتظار تغییر و کاهش یکباره در قیمت خودروهای تولید داخل در طول این چند ماه نیز چندان قابل وصول نبوده هر چند بایستی این مطالبه کماکان برای اصلاح روندها و سیستم ها ادامه یابد.

“شرایط فروش خودرو” قبل از شروع کمپین نشان از این داشت که خودروسازان با خیال راحت خودروهای تولیدی بی کیفیت خود را حتی به صورت پیش فروش چندین ماهه و با گرفتن بخشی از قیمت خودرو بدون کمترین دردسر و مشکل به فروش می رساندند. با شکل گیری کمپین و به مرور زمان آمار فروش خودروها کاهش و موجودی انبار تولیدکنندگان به مرور افزایش یافت. این کاهش خرید توسط مردم علاوه بر فشار بر چرخه نقدی (CASH FLOW) خودروسازان، وضعیت تولید آنان را نیز با اختلال مواجه نمود به نحوی که مجبور شدند برای مقابله با این وضعیت شرایط فروش فوری، فروش نقد و اقساط و .. را نیز از منابع داخلی خود برقرار نمایند – به عنوان مثال فروش محصولات ایران خودور به صورت نقد و اقساط با اقساط دوساله -. اما کماکان میزان فروش خودرو به علت باور عمومی و شکل گیری کمپین خودرو به مرز بحرانی نزدیک می شد.

بدیهی است صنعت خودرو به واسطه اشتغال بالا علی الخصوص در صنایع بالادستی و به عنوان یکی از صنایع پیشران اقتصادی در ایران همواره مورد توجه دولت بوده است. به عبارت دیگر دولت با حضور یکباره و غیرمتعارف در این بازار و با تزریق مسکن تنها چند ماه زمان برای خودروسازان داخلی برای بهبود جدی رویه ها و نظامهای تاسف بار آنان خریده است.

می توان به صراحت گفت که حضور دولت و بانک مرکزی برای رفع مشکل موجودی انبار خودروسازان عملا نه تنها به منزله شکست کمپین تحریم خودروی بی کیفیت داخلی نبوده بلکه به معنای موفقیت اولیه این کمپین نیز می باشد. همبستگی مردم در اعتراض به شرایط انحصاری بازار خودرو ؛ که موجب کاهش کیفیت، عدم توجه به نوآوری، افزایش قیمت و عدم توجه به نیاز و خواست مشتری و توان خرید او شده ؛ در اولین قدم موجب بهبودی شرایط خرید خودرو هرچند به شکلی غیر متعارف از سوی دولت گردید.

پیگیری مطالبه کیفیت، نوآوری و قیمت می تواند به نتایج مهم و اثرگذاری در اقتصاد کلان کشور گردد که به ایجاد قدرت رقابت پذیری صنایع داخلی با رقبای خارجی خواهد انجامید. مدیران دولتی و خودروسازان با اندک تاملی درخواهند یافت که بهبود شرایط خرید خودرو آن هم از روشهای غیرمتعارف از منابع بانک مرکزی که موجبات افزایش تورم را فراهم خواهد نمود به هیچ عنوان راه حل منطقی و نهایی نبوده و بسیاری از مصرف کنندگان بالقوه این صنعت کماکان منتظر بهبود جدی در کیفیت، نوآوری، قیمت و خدمات خودروهای تولیدی خواهند بود.

بدون شک مهم ترین مسیر برای موافقان کمپین تحریم خودروی داخلی، نه تحقیر و تمسخر خریداران خودرو با اقساط چهارساله و نه دلسرد شدن از تلاشهایشان خواهد بود؛ بلکه ادامه روند مطالبه از خودروسازان برای بهبود کیفیت، نوآوری و متنناسب سازی قیمت و کیفیت از مهم ترین اقدامات لازم در این مسیر با حفظ هوشیاری و رعایت فاصله با دشمنان عزت و آبروی این مرز و بوم است. دولتمردان و مسئولان خودروساز نیز بایستی اولا ضمن تغییر جدی در رویکرد خود، نسبت به درک دغدغه ها و خواست عمومی مردم تلاش نمایند و از زدن انگ های شرم آور مانند خیانت و دشمنی و .. دست بردارند و از سوی دیگر برنامه ریزی مدونی برای بهبود وضعیت اسفبار صنعت خودروسازی به خرج دهند. بهبود روند مدیریتی، اصلاح ساختار شرکتها، برنامه ریزی استراتژیک آینده صنعت خودروسازی و تلاش برای انحصار زدایی از بازار اهم اقداماتی است که مدیران خودروساز و دولتمردان بایستی در اولویت قرار دهند.

کوتاه سخن اینکه مطالبه عمومی مردم در اعلام عدم رضایت از خروجی صنعت خودور اولین گامهای خود را با موفقیت برداشته است، در صورتی که مدیران دولتی و خودروسازان بتوانند خواست و نیاز مردم را به خوبی درک کنند، می توانند با حمایت همین مردم به زودی مسیر درست ارتقای کیفیت و جلب رضایت مشتریان را طی نمایند. نباید فراموش کرد که بازار بزرگ ایران که اکنون به صورت انحصاری در اختیار خودروسازان داخلی است آرزوی بسیاری از خودروسازان بزرگ دنیاست. پس بهتر است خودروسازان با قدر دانستن این نعمت و با تلاش بیش از پیش قدردان این مردم خوب و وفادار باشند.



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *